Cumhuriyet Halk Partisi 103. Yılının Anısına 9 Eylül 1923’te Kuruluşu Hatırlanıyor

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 9 Eylül 2026’da 103. kuruluş yıl dönümünü kutluyor. Parti, 103 yıl önce 9 Eylül 1923’te İçişleri Bakanlığına sunulan kuruluş dilekçesiyle resmi olarak kuruldu. Atatürk döneminde “Halk Fırkası” adıyla başlayan bu siyasi oluşum, 10 Kasım 1924’te “Cumhuriyet Halk Fırkası” olarak adını değiştirdi ve 1935 kurultayında “parti” ifadesi eklenerek bugünkü ismini aldı.

Kuruluşun temelini, Milli Mücadele döneminde işgale karşı örgütlenmiş Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nden alan CHP, 1919 Sivas Kongresi’ni ilk kurultayı olarak kabul etti. Atatürk, 6 Aralık 1922’de yaptığı basına demeçte “Halk Fırkası”nın kurulacağını duyururken, 8 Nisan 1923’te yayımlanan “Dokuz Umde” programında egemenliğin millete ait olduğunu, ekonomik kalkınma, eğitim, güvenlik ve devlet yönetimini vurguladı. Parti, Cumhuriyet’in ilanından yaklaşık bir buçuk ay önce kurulmuş ve 1923 seçimlerinde İkinci Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde iktidar partisi olarak yer aldı.

Çeşitli dönemeçlerde adlandırma değişiklikleri, altı ilkenin (cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik, devrimcilik) 1927, 1931 ve 1937 yıllarında program ve anayasa ile resmi olarak kabul edilmesiyle CHP, tek partili dönemde ikinci dünya savaşını tek parti yönetimiyle geçirdi, 1946’da Demokrat Parti’nin kurulmasıyla çok partili sistemde iktidarı kaybetti, 1980 askeri darbesiyle 1981’te kapatıldı. 1992’de yeniden açılışla Deniz Baykal’ın başkanlığına geçişiyle siyasi hayata döndü. Bugün, 103. yıl dönümünde CHP, altı oklu amblemiyle Türkiye’nin siyasi yaşamında aktif rol oynamaya devam ediyor.