JWST’nin Beşlisi: Büyük Patlamadan 800 Milyon Yıl Sonra Galaksi Çarpışması, Evrenin Şafağını Sarsıyor

James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile gözlemlenen “JWST’nin Beşlisi”, Texas A&M Üniversitesi araştırmacıları tarafından JADES (JWST Advanced Deep Extragalactic Survey) kapsamında GOODS‑South bölgesinde keşfedildi. 6,7 kırmızı kayma değerine sahip bu sistem, Büyük Patlamadan yalnızca 800 milyon yıl sonra oluşmuş olarak değerlendiriliyor. Gökyüzünde 13 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan beş galaksi, ELG1’den ELG5’e kadar etiketlenmiş durumda ve yaklaşık 80.000 ışık yılı genişliğindeki dar bir alanda birbirine sıkışmış. Toplam kütleleri yaklaşık 10 milyar Güneş kütlesine eşdeğer olup yılda 250 Güneş kütlesi kadar yeni yıldız üretiyor; bu, aynı kütleye sahip galaksilerin yıldız üretim hızının on katına denk geliyor. Galaksiler arasında mesafeler on binlerce ışık yılı olsa da, kütleçekimsel etkileşim sayesinde birbirine dolamış durumda.

Webb’in kızılötesi hassasiyeti, dört galaksiyi tamamen saran ve birbirine bağlayan devasa bir parlayan gaz halesini ortaya çıkardı. Spektral analizler, bu halesinin iyonize oksijen ve hidrojen atomlarından oluştuğunu gösterdi. Oksijenin bu yoğunlukta galaksiler arası boşlukta bulunması, gazın çarpışma sırasında şiddetli gelgit kuvvetleriyle dış uzaya savrulduğunu ve erken evrende kimyasal zenginleşmenin 800 milyon yıl içinde gerçekleştiğini işaret ediyor.

Başyazar Dr. Weida Hu, “Bu kadar erken bir evrede böyle yoğun bir birleşmenin beklenmediğini” vurgularken, ortak yazar Dr. Casey Papovich ise erken dönem “ölü galaksiler” sorununu, çoklu galaksi çarpışmalarının gazı sıkıştırarak kontrolsüz yıldız oluşum patlamasını tetiklediğini ve ardından kalan gazı uzaya fırlatarak galaksileri “söndürdüğünü” öne sürdü. Bu gözlem, evrenin şu anki yaşının yalnızca %6’sında bile karmaşık kimyasal süreçlerin aktif olduğunu ortaya koyuyor.