NASA Destekli Projede Plastik Atıklar Astronot Kurabiyesine Dönüştürüldü

NASA tarafından finanse edilen bir proje, tek kullanımlık su şişelerinde yaygın olan polietilen tereftalatı (PET) plastik atığını, özel olarak tasarlanmış mayalar aracılığıyla protein, yağ ve aroma maddelerine dönüştürüyor. Elde edilen karışım, 3D yazıcı ile disk şeklinde “kurabiyelere” şekillendirilerek astronotların uzun süreli uzay görevlerinde beslenmelerini sağlamak amacıyla geliştirildi. Güney Illinois Üniversitesi Carbondale’de görev yapan mikrobiyolog Dr. Lahiru Jayakody, “Plastik karbon ve gıda da karbon. Neden gıdaya dönüştürmeyi denemeyelim?” diyerek bu yaklaşımın temelini açıkladı.

İlk aşamada PET, yüksek sıcaklık ve basınç altında su ve oksijen kullanılarak küçük karbon moleküllerine ayrıştırılıyor. Bu moleküller, genetik olarak yeniden programlanmış mayalara veriliyor; maya, plastikten gelen karbonu protein, yağ ve diğer besin bileşenlerine dönüştürüyor. Bitkisel atıklardan elde edilen vanilya aroması üretmek için başka bir maya türü kullanılıyor. Karışım nişastayla karıştırılarak yenilebilir ürünlere dönüştürülüyor ve 3D yazıcı ile kurabiye şeklinde üretiliyor. Henüz insanlar tadamadı; kurabiyelerin tüketilebilmesi için kurumsal onay bekleniyor.

Mars’a yaklaşık üç yıl süren yolculukta astronotların kaynakları mümkün olduğunca verimli kullanması gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, yöntemin maliyeti kilogram başına yaklaşık 60 dolar olarak tahmin edildi. Mayaların verimliliğinin artırılması ve üretimin ölçeklendirilmesiyle maliyetin düşmesi öngörülüyor. Yöntemin yalnızca uzay görevlerinde değil, denizaltılar ve afet bölgeleri gibi kaynakların sınırlı olduğu zorlu koşullarda da kullanılabileceği değerlendiriliyor. Bu teknoloji, plastik atıkları azaltırken artan gıda ihtiyacına çözüm sağlayabilecek geniş kapsamlı bir çevre teknolojisine dönüşme potansiyeline sahiptir.