Süpernova Gözlemi: Dev Yıldızın Sürpriz X Işını Patlaması

Mart ayında Çin’in Einstein Probe uzay teleskobu, gökyüzünden anlık bir X ışını parlamasını tespit etti, bu da dev bir yıldızın patlamasının izini sürmeyi başardı. Teleskobu, gözlemci ekipleri için büyük bir sürpriz oldu, çünkü bu tür patlamalar çok nadiren gözlemleniyor.

Bu X ışını parlaması, çöken yıldız çekirdeğinde oluşan şok dalgasının dev yıldız yüzeyi üzerine çarpmasıyla ortaya çıktı, ‘şok kırılması’ olarak adlandırılan bu olay her süpernovada meydana gelebilir ama çok kısa sürede gerçekleştiği için tespit edilmesi zor. Şok kırılmasi, astronomların gözlemlerini bileliştirdi, çünkü patlama anı saniyeler içinde geçiyordu.

Araştırmacılar, Güneş’in arkasında kalan üç ay boyunca gözlemleri sürdürdü; Chandra X-ışını Gözlemevi ve yer tabanlı teleskoplar devreye girdi, 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki yıldızın patlamadan önce Gunesen 30 kat büyük bir kütleye sahip olduğu belirlendi. Bu kütle, Betelgeuse’den bile daha büyük, yüzeyi ise Wolf-Rayet tipi bir dev olarak tanımlanıyor.

Yıldız, Wolf-Rayet tipi bir dev, hidrojen ve helyum katmanlarını savurmuş; patlama ‘geniş çigili Tipi Ic’ süpernova olarak sınıflandırıldı, madde’nin ışık hızının %10’undan daha hızlı savruldu. Bu, astronomların gözlemlerinde beklenmeyen bir hızda gerçekleşti, çünkü çoğu süpernova bu kadar hızlı bir maddenin savrulmasını göstermez.

Gama ışını patlaması tespit edilmedi; O’Connor, hızla püskürme yapan yıldızların neden gamma ışınları ürettiğini, diğerlerinin neden ürettiğini açıklamaya çalıştı. O’Connor, püskürme yapmayan yıldızların çevresindeki yoğun madde tarafından engellendiğini öne sürdü, fakat bu henüz netleşmedi.

Rastinejad, bu gözlemin en devasa yıldızların ölümlerinin beklenenden farklı yollarla gerçekleştiğini gösterdi; bu uç süpernovalar, fizik yasalarını test eden laboratuvarlar gibi. Bu bulgu, gökbilimcilerin evrenin en yoğun ve sıcak bölgelerindeki fizik kurallarını yeniden değerlendirmesine yol açabilir.

Bakalım gelecekte daha fazla süpernova gözlemiyle gökbilimciler, evrenin en gizli sırlarını çözecek mi?

Kaynak: Orijinal Haber