Trump, Suudi Arabistan Nükleer Anlaşmasını İsrail Normalleşmesi Şartıyla Şartlıyor
ABD Başkanı Donald Trump, 30 yıllık nükleer işbirliği anlaşmasını Kongre’ye sundu. Anlaşmanın temelinde, Riyad’ın İsrail ile ilişkileri normalleştirerek İbrahim Anlaşmaları’na katılması şartı bulunuyor. Yönetim yetkilisi, bu şartın geride bırakılmadığını belirtti.
Anlaşma, Amerikan şirketlerini Suudi Arabistan’ın nükleer altyapısını geliştirmede merkezi bir rol üstlenmeye davet ediyor ve yabancı rakipleri büyük ölçüde dışarıda bırakıyor. Aynı zamanda, Suudi topraklarında uranyum zenginleştirme tesisinin açılmasına izin verebilecek yapısı Washington’da tartışma yaratıyor. Kongre’nin onayı için üçte iki çoğunluk ve olası başkanlık veto’sunu aşacak bir karar gerekir. Bu amaçla, ABD ve Suudi yetkililer iki yıllık bir çalışma başlatacak; bu çalışma Amerikan şirketlerinin uranyum zenginleştirme tesisi kurmasının ticari açıdan uygulanabilir olup olmadığını belirleyecek. Yerli zenginleştirme gerektiğinde tesisin ABD şirketleri tarafından kurulması planlanıyor ve düzenlemeler hassas nükleer teknolojinin Suudi tarafıyla paylaşılmasını engelleyecek hükümler içeriyor.
Suudi yetkililer, ülke içindeki uranyum yataklarını kullanarak sivil nükleer enerji sektörünü geliştirmek istediğini savunuyor. Riyad’a göre, nükleer enerji petrol tüketimini azaltarak daha fazla petrolün ihracata yönlendirilmesini ve gelirlerin artırılmasını sağlayacak. Trump yönetimi, Amerikan şirketlerinin sürece hakim olmasının programın barışçıl kalmasını güvence altına alacağını öne sürerken, eleştirmenler bu durumun Orta Doğu’da hassas nükleer teknolojilerin yayılmasını teşvik edebileceği uyarısında bulunuyor. En büyük siyasi engel, Trump’ın eklediği İsrail şartı; yönetim yetkilisi, “Başkan’ın pozisyonu değişmedi. Anlaşma ancak Suudi Arabistan İbrahim Anlaşmaları’na katılırsa ilerleyecek” dedi. Suudi Arabistan, Biden yönetimi döneminde ABD ile savunma anlaşması ve sivil nükleer işbirliğini kapsayan geniş bir paket çerçevesinde İsrail ile normalleşmeye yaklaşmıştı ancak Hamas’ın Ekim 2023 saldırısı ve İsrail’in Gazze’de başlattığı askeri operasyonların ardından Riyad normalleşme sürecinden geri adım atmıştı.
Anlaşma, iki tarafın da kabulü durumunda 30 yıllık bir işbirliğini gerçekleştirerek Suudi Arabistan’ın nükleer enerji hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacaktır.
